CISO en privacy officer: samen sterker onder de Cyberbeveiligingswet

Perkamentrol met de officiële titel van de Cyberbeveiligingswet, de Nederlandse uitwerking van de NIS2-richtlijn

De Cyberbeveiligingswet (Cbw) verplicht gemeenten om digitale risico’s te beheersen en incidenten te melden. Voor de CISO betekent dat veel werk: risico’s in beeld brengen, maatregelen laten treffen en het bestuur adviseren. Een groot deel van dat werk raakt ook persoonsgegevens. De privacy officer en de functionaris gegevensbescherming (FG) zijn daarom natuurlijke bondgenoten. Waar kun je samen optrekken? We zetten vier aanknopingspunten uit ons gezamenlijke webinar met Praktijk voor Privacy op een rij.

1. Neem privacy mee bij gesprekken over de BIA

De zorgplicht uit de Cbw vraagt een vaste cyclus: risico’s beoordelen, maatregelen treffen, controleren of ze werken en bijstellen (Plan, Do, Check, Act). Veel van die maatregelen beschermen ook persoonsgegevens. Het ligt daarom voor de hand om privacy in diezelfde cyclus mee te nemen.

Een goed startpunt is de business impact analyse (BIA). Daarin onderzoek je wat er gebeurt als een belangrijk systeem of proces uitvalt. Je hebt er een procesbeschrijving en een gesprek met de proceseigenaar voor nodig. Precies die informatie heeft de privacy officer nodig voor een DPIA.

Nodig de privacy officer daarom uit voor je BIA-gesprekken. De privacyrisico’s komen dan meteen op tafel, en de proceseigenaar hoeft het verhaal maar één keer te vertellen. Meer over de BIA lees je in ons artikel over business continuity management.

2. Geef privacy officer en FG een rol in je incidentaanpak

Tijdens een cyberincident wil je geen discussie over wie waarvoor verantwoordelijk is. Artikel 8 en artikel 9 van het Cyberbeveiligingsbesluit verplichten gemeenten om de rollen bij incidentenbehandeling vast te leggen en een plan voor crisisbeheer te hebben en daarmee te oefenen.

Leg daarin ook vast wie de gevolgen voor persoonsgegevens onderzoekt, de datalekbeoordeling doet en adviseert over een melding aan de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) en het informeren van betrokkenen. Dat is de privacy officer, en die hoort daarvoor aan tafel bij het incidentteam.

De FG heeft een andere positie: die adviseert en houdt onafhankelijk toezicht. Spreek af wanneer het incidentteam de FG raadpleegt, en voorkom dat de FG verantwoordelijk wordt voor besluiten die de FG later zelf moet beoordelen.

Neem privacy ook mee in je crisisoefeningen. Wat doe je als de systemen weer draaien, maar nog onduidelijk is of er gegevens zijn gestolen? Wie informeert inwoners, en wat vertel je hun? Juist die vragen verdienen oefening.

3. Maak privacy onderdeel van de bestuurderstraining

Artikel 24 van de Cbw verplicht bestuurders om kennis van digitale risico’s op te doen en dat aan te tonen met een certificaat van een training. Die training is een goede gelegenheid om ook privacyrisico’s te bespreken.

Zorg dat het gesprek verder gaat dan de vraag hoe snel de dienstverlening weer draait. Een incident raakt inwoners ook als gevoelige gegevens uitlekken of als er met onjuiste gegevens wordt gewerkt. Het bestuur moet die gevolgen kunnen meewegen bij besluiten over beveiliging. Vraag de privacy officer daarom om mee te denken over de casussen in de Cbw-opleiding voor bestuurders.

4. Stem de meldingen onder Cbw en AVG op elkaar af

Een cyberincident kan zowel onder de Cbw als onder de AVG meldplichtig zijn. Ook als persoonsgegevens alleen tijdelijk niet beschikbaar zijn, kan dat een datalek zijn. Andersom valt een verkeerd geadresseerde e-mail doorgaans alleen onder de AVG.

De meldplichten hebben elk hun eigen criteria en termijnen. Beoordeel ze daarom afzonderlijk, maar werk vanuit één feitenrelaas. Wat je meldt aan het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) moet aansluiten bij de melding aan de AP en bij wat inwoners te horen krijgen. De RDI kan informatie bovendien met de AP delen.

Leg vast wat je weet, wat nog wordt onderzocht en waarom bepaalde besluiten zijn genomen. Werk voorlopige informatie bij zodra er nieuwe feiten zijn. Die zorgvuldigheid geldt ook voor een vrijwillige melding.

Melden onder de Cbw levert ook iets op: hulp van het NCSC. Het NCSC kan de informatie uit je melding bovendien gebruiken om andere organisaties te waarschuwen. Lees ook: NIS2-update: de meldplicht heeft nu een getal.

Wat kun je nu doen?

  • Nodig de privacy officer uit voor de geplande BIA-gesprekken.
  • Leg de rollen van privacy officer en FG vast in je plannen voor incidentenbehandeling en crisisbeheer, en oefen ermee.
  • Vraag de privacy officer om mee te denken over de bestuurderstraining.
  • Spreek af wie de meldingen coördineert en het gezamenlijke feitenrelaas bijhoudt.

Dit artikel is een coproductie van PDCS en Praktijk voor Privacy, naar aanleiding van ons webinar op het webinarfestival van 12 november 2026. Praktijk voor Privacy schreef een eigen versie voor privacy officers en FG’s: Privacy officer: grijp de kans die de Cyberbeveiligingswet biedt. Praktijk voor Privacy ondersteunt gemeenten en gemeenschappelijke regelingen bij privacyvraagstukken en het opstellen van DPIA’s, onder meer met het DPIA Depot.

Geschreven door

Remco Groet

Strategisch advies, crisismanagement en BCM

Remco Groet op LinkedIn

Lees ook

BCM webinar

Nieuws ·

Gemeenten zijn druk met de implementatie van de Cyberbeveiligingswet. Een van de lastigste onderwerpen is toch wel bedrijfscontinuïteit. En dan met name…

Business Continuity Management

Nieuws ·

72 uur voorbereid: de overheid roept op dat iedereen is voorbereid; zijn we dat als gemeenten?  Het Rijk vraagt inwoners zich klaar te…

Praktische updates voor uw gemeente

Maandelijks een korte editie over BIO, NIS2 en Cbw, voor CISO's, ISO's en informatiebeveiligers bij gemeenten. Uitschrijven kan met één klik.

Meld u aan voor de nieuwsbrief